จัดโต๊ะไหว้บรรพบุรุษวันตรุษจีนต้องมีของอะไรบ้าง ?

เทศกาลตรุษจีน ถือเป็นช่วงเวลาสำคัญที่สุดของปีสำหรับคนไทยเชื้อสายจีน เพราะเป็นวันแห่ง “ความกตัญญูและการเริ่มต้นใหม่” ที่ลูกหลานจะได้แสดงความเคารพต่อบรรพบุรุษ ผ่านพิธีไหว้ที่สืบทอดกันมาหลายร้อยปี การจัดโต๊ะไหว้บรรพบุรุษที่ถูกต้องไม่เพียงแต่เป็นการแสดงความเคารพ แต่ยังเป็นการเสริมสิริมงคลให้ชีวิตและธุรกิจในปีใหม่อีกด้วย บทความนี้จึงเป็นคู่มือพาคุณไปรู้จักวิธีจัดโต๊ะไหว้ตรุษจีนสำหรับศักราช 2569 ที่กำลังจะมาถึง อธิบายครบถ้วนทั้งความหมาย เครื่องไหว้ และรูปแบบโต๊ะตามงบประมาณตั้งแต่ประหยัดไปจนถึงระดับหรูหรา

ความหมายของพิธีไหว้ตรุษจีนบรรพบุรุษ

พิธีไหว้ หรือวันไหว้ ในเทศกาลตรุษจีนมักจัดในวันสิ้นปีตามปฏิทินจีน โดยทั่วไปจะแบ่งเป็น 3 ช่วงหลักคือ “ไหว้เจ้าที่” (ช่วงเช้า), “ไหว้บรรพบุรุษ” (ช่วงสาย), และ “ไหว้ผีไม่มีญาติ” (ช่วงบ่าย)

การไหว้บรรพบุรุษ หรือ “ไป๊เป้บ๊อ” (拜父母 ในภาษาแต้จิ๋ว) ถือเป็นพิธีการที่สำคัญที่สุดของครอบครัว เป็นการแสดงความรัก ความเคารพ และการระลึกถึงคุณงามความดีของบรรพบุรุษ ปู่ย่าตายาย และญาติผู้ใหญ่ที่ล่วงลับไปแล้ว มีความเชื่อสืบต่อกันมาว่า ในวันสิ้นปีนี้ วิญญาณของบรรพบุรุษจะได้รับอนุญาตให้กลับมาเยี่ยมบ้าน เพื่อเฉลิมฉลองปีใหม่และรับประทานอาหารร่วมกับลูกหลาน

ดังนั้น การจัดโต๊ะไหว้ตรุษจีนที่สมบูรณ์พูนสุข จึงเปรียบเสมือนการ “ต้อนรับ” ท่านกลับบ้าน และเป็นการ “ขอบคุณ” สำหรับทุกสิ่งที่ท่านได้สร้างไว้ พร้อมทั้งเป็นการ “ขอพร” ให้ท่านช่วยคุ้มครองและอวยพรให้ครอบครัวประสบแต่ความสุข ความเจริญรุ่งเรือง สุขภาพแข็งแรง และมั่งคั่งตลอดปีใหม่ที่จะมาถึง

ความหมายเชิงสัญลักษณ์ของเครื่องไหว้

เครื่องไหว้ในวันตรุษจีนไม่เพียงเลือกจากความสวยงามหรือรสชาติเท่านั้น แต่ทุกสิ่งล้วนมี “ความหมายมงคล” ที่สื่อถึงพรและความปรารถนาดีในปีใหม่

1. ของคาว – สัญลักษณ์แห่งความอุดมสมบูรณ์

ของคาวถือเป็นหัวใจสำคัญของโต๊ะไหว้ โดยนิยมจัด 3 อย่าง (ซาแซ) หรือ 5 อย่าง (โหงวแซ) ซึ่งแต่ละชนิดมีความหมายดี เช่น

• หมูต้ม หมายถึงความมั่งคั่ง มีกินมีใช้ตลอดปี
• ไก่ต้มทั้งตัว แทนความสมบูรณ์ของชีวิต ความก้าวหน้าในหน้าที่การงาน
• เป็ดพะโล้ สื่อถึงความอุดมและเกียรติยศ
• ปลาทั้งตัว หมายถึง “เหลือกินเหลือใช้” เพราะคำว่า “ปลา” (鱼 – yú) พ้องเสียงกับคำว่า “เหลือ”
• หมึกแห้งหรือกุ้งแห้ง เป็นสัญลักษณ์ของความขยันและความสำเร็จในการค้าขาย

โดยการทราบว่าของไหว้ 5 อย่างมีอะไรบ้าง และสามารถจัดของคาวให้ครบตามประเพณีถือเป็นการแสดงถึงความเคารพและความตั้งใจในการทำพิธี

2. ผลไม้มงคล – ตัวแทนแห่งโชคลาภและความเจริญ

ผลไม้ในพิธีไหว้มักเลือกตามสี รูปทรง และเสียงเรียกที่มีความหมายดี เช่น

• ส้มสีทอง หมายถึงความมั่งคั่งและโชคลาภ
• แอปเปิล สื่อถึงสันติสุขและความปลอดภัย
• กล้วย หมายถึงความอุดมสมบูรณ์และการดึงดูดสิ่งดี ๆ เข้ามา
• สาลี่ แทนความรุ่งเรืองและความสำเร็จ
• องุ่น หมายถึงความเจริญงอกงามไม่สิ้นสุด

โดยทั่วไปจะจัดผลไม้เป็นจำนวนคู่ เพื่อสื่อถึงความสมบูรณ์และความกลมเกลียวในครอบครัว

3. ของหวานและขนมมงคล – ชีวิตราบรื่น หวานชื่นตลอดปี

ของหวานถือเป็นส่วนเติมเต็มของการจัดโต๊ะไหว้บรรพบุรุษ และเป็นสัญลักษณ์ของความสุขในปีใหม่ เช่น

• ขนมเข่ง แทนความมั่นคงและความก้าวหน้า
• ขนมเทียน หมายถึงความสามัคคีและความเหนียวแน่นของครอบครัว
• ขนมถ้วยฟู สื่อถึงความรุ่งเรืองและการงานที่เฟื่องฟู
• จันอับ (ขนมรวม 5 อย่าง) หมายถึงความสมบูรณ์รอบด้าน

4. เครื่องดื่มและของบูชาอื่น ๆ

ชาจีน เหล้าจีน ข้าวสวย และกระดาษเงินกระดาษทอง ล้วนเป็นองค์ประกอบสำคัญที่ใช้ถวายแก่บรรพบุรุษ เพื่อแสดงถึงความเคารพและการส่งสิ่งดี ๆ ไปยังโลกหลังความตาย

คำแนะนำการจัดโต๊ะไหว้ตามงบประมาณ (ประหยัด-กลาง-จัดเต็ม)

ไม่ว่าจะมีงบมากหรือน้อย การจัดโต๊ะไหว้ตรุษจีนก็สามารถทำได้อย่างถูกต้องและงดงาม เพราะสิ่งสำคัญที่สุดคือ “ความตั้งใจ” ที่อยู่เบื้องหลังพิธี ดังนั้น สามารถเลือกตามความเหมาะสมอย่างสบายใจได้เลย

1. ชุดประหยัด : เรียบง่ายแต่ครบถ้วน (งบหลักร้อย-พันต้น ๆ)

เหมาะสำหรับครอบครัวขนาดเล็กหรือผู้ที่อยู่คอนโด ใช้พื้นที่จำกัด โดยเน้นของหลักที่สำคัญที่สุด ได้แก่

• ไก่ต้มทั้งตัว
• ผลไม้ 3 ชนิด (ส้ม แอปเปิล กล้วย)
• ขนมเข่งและขนมเทียน
• น้ำชาและธูปเทียนครบชุด

แม้งานจะเล็ก แต่ถ้าจัดด้วยความเคารพ สะอาดเรียบร้อย ก็ถือเป็นการไหว้ที่สมบูรณ์และได้รับพรไม่ต่างจากพิธีใหญ่

2. ชุดปานกลาง : ครบตามขนบ (งบ 2,000-4,000 บาท)

ตอบโจทย์ครอบครัวขนาดกลางที่ต้องการความครบครัน โดยจัดของคาว 5 อย่าง (โหงวแซ) ผลไม้ 5 ชนิด ขนมมงคลครบชุด เครื่องดื่ม เหล้าจีน และกระดาษเงินกระดาษทอง ตกแต่งด้วยผ้าปูโต๊ะสีแดงและดอกไม้สีมงคล เช่น เบญจมาศหรือบานไม่รู้โรย

3. ชุดจัดเต็ม : ยิ่งใหญ่ สมฐานะ (งบ 5,000 บาทขึ้นไป)

เหมาะกับครอบครัวใหญ่หรือเจ้าของกิจการที่ต้องการความเป็นสิริมงคลสูงสุด โต๊ะไหว้จะจัดอย่างอลังการ มีของคาวครบทุกชนิด พร้อมอาหารพิเศษ เช่น หัวหมู เป็ดย่าง ปลานึ่งซีอิ๊ว หมี่ซั่ว (แทนอายุยืน) รวมถึงผลไม้ ขนม และกระดาษทองแบบชุดใหญ่ โต๊ะจะปูผ้าสีแดงสด ตกแต่งด้วยดอกไม้และป้ายชื่อบรรพบุรุษอย่างงดงาม

 

ลำดับขั้นตอนการไหว้บรรพบุรุษที่ถูกต้อง

เวลาที่เหมาะสมในการไหว้บรรพบุรุษคือ ช่วงสายของวันสิ้นปี (ประมาณ 09.00-11.00 น.) หลังจากไหว้เจ้าที่แล้ว ส่วนวิธีจัดโต๊ะไหว้ตรุษจีนและลำดับขั้นตอนมีดังนี้  

1. การจัดโต๊ะ

ตั้งโต๊ะไหว้ในที่โล่งหน้าบ้าน หรือบริเวณห้องโถงกลางบ้าน โดยหากมีป้ายบูชาบรรพบุรุษ (หิ้ง) ให้ตั้งโต๊ะไหว้หน้าป้ายนั้น ส่วนการวางของไหว้ตรุษจีนต้องจัดวางอย่างเป็นระเบียบ สะอาด และมั่นคง (การใช้โต๊ะที่ได้มาตรฐานจึงสำคัญมาก) 

• แถวในสุด (ติดผนัง/หิ้ง) : ตั้งป้ายชื่อบรรพบุรุษ, กระถางธูป, เชิงเทียน, และแจกันดอกไม้
• แถวที่ 2 : ของคาว (เนื้อสัตว์)
• แถวที่ 3 : กับข้าว และน้ำแกง
• แถวที่ 4 : ของหวาน (ขนมมงคล)
• แถวที่ 5 (หน้าสุด) : ผลไม้
• ด้านหน้าโต๊ะ (พื้น) : อาจวางของไหว้สำหรับ “สัมภเวสี” หรือผีไม่มีญาติ (หากไหว้รวมกัน)
• ด้านหน้าสุดบนโต๊ะ : ถ้วยข้าว (พร้อมตะเกียบ) และ ถ้วยน้ำชา/เหล้า (จัดเป็นแถวหน้ากระดาน)

2. เริ่มพิธี (จุดธูปเทียน)

เมื่อทุกอย่างพร้อม ให้ผู้ใหญ่ที่สุดในบ้านเป็นผู้นำพิธี จุดธูปเทียนและกล่าวคำบอกกล่าวต่อเทพเจ้าและบรรพบุรุษว่า ลูกหลานได้จัดของไหว้ต้อนรับท่านกลับมาในช่วงตรุษจีนแล้ว จากนั้นจึงเริ่มทำการไหว้อย่างสงบและตั้งใจ 

3. กล่าวเชิญและปักธูป

เมื่อกล่าวอัญเชิญเสร็จ ให้ถือธูปสองมือ ยกขึ้นระดับหน้าผาก กล่าวชื่อบรรพบุรุษและคำอวยพรสั้น ๆ เช่น “ขอเชิญท่านกลับมารับของเซ่นในวันปีใหม่” จากนั้นปักธูปลงในกระถางตรงกลาง ส่วนข้อสงสัยที่ว่า “ไหว้ตรุษจีนใช้ธูปกี่ดอก ?” ไม่มีคำตอบตายตัว แต่ส่วนใหญ่นิยมใช้ธูปจำนวนเลขคี่ เช่น 3, 5 หรือ 7 ดอก เพราะเลขคี่เป็นสัญลักษณ์ของพลังหยางอันเป็นมงคล หลังจากนั้นให้รอจนธูปไหม้ไปประมาณครึ่งหนึ่งก่อนจึงเข้าสู่ขั้นตอนถัดไป

4. รินชา (เติมชา)

ระหว่างที่ธูปกำลังไหม้ ให้รินชาและเหล้าจีนลงในถ้วยเล็ก ๆ วางเรียงด้านหน้าเครื่องไหว้ ชาวจีนเชื่อว่าการรินชาถือเป็นการต้อนรับบรรพบุรุษเสมือนแขกผู้ใหญ่ที่กลับมาบ้าน การทำอย่างประณีตและสงบแสดงถึงความเคารพอย่างสูงสุด ในบางครอบครัวจะรินชา 3 ครั้งติดต่อกัน เพื่อสื่อถึงฟ้า ดิน และบรรพบุรุษ

5. เผากระดาษเงินกระดาษทอง

เมื่อธูปใกล้หมดและเชื่อว่าบรรพบุรุษได้รับของไหว้แล้ว ให้เริ่มเผากระดาษเงิน กระดาษทอง หรือที่เรียกว่า “อั่งจ้อ” เพื่อส่งสิ่งของเหล่านี้ไปให้ท่านในโลกหลังความตาย บางบ้านจะใช้เตาเผาหรือถังโลหะเฉพาะเพื่อความปลอดภัย ระหว่างเผาควรกล่าวคำอวยพร เช่น ขอให้ท่านมีความสุข สบาย และคุ้มครองลูกหลานให้ร่มเย็นเป็นสุขตลอดปี

6. ลาของไหว้ และจุดประทัด

หลังจากธูปดับสนิท ให้กล่าวคำ “ลาของไหว้” เพื่อปิดพิธี ถือว่าเป็นการส่งท่านกลับไปยังโลกแห่งบรรพชนอย่างสงบ จากนั้นจึงเก็บของไหว้ทั้งหมด และนำของไหว้ที่เป็นอาหารคาวหวาน มาตั้งโต๊ะรับประทานร่วมกันในครอบครัว เรียกว่า “การทานหลก” (食福) ซึ่งถือเป็นสิริมงคลอย่างยิ่ง เพราะเป็นอาหารที่บรรพบุรุษได้อวยพรไว้แล้ว

นอกเหนือจากการจัดโต๊ะไหว้บรรพบุรุษอันศักดิ์สิทธิ์แล้ว อีกหนึ่งหัวใจสำคัญของวันตรุษจีนที่ขาดไม่ได้ก็คือ ‘การรวมญาติ’ เพื่อรับประทานอาหารมงคลร่วมกัน สำหรับครอบครัวใหญ่หรือตระกูลใหญ่ (กงสี) ที่สมาชิกเดินทางมารวมตัวกันพร้อมหน้า การจัดเลี้ยงฉลองในรูปแบบ ‘โต๊ะจีน‘ ถือเป็นภาพแห่งความอบอุ่นที่ช่วยกระชับความสัมพันธ์ของทุกคนในตระกูล และเพื่อให้การเฉลิมฉลองของคุณราบรื่นที่สุด การจัดเตรียมสถานที่และอุปกรณ์ให้พร้อมสำหรับรองรับทุกคนจึงเป็นสิ่งสำคัญ 

หัวหิน อีเว้น ซัพพลาย พร้อมอำนวยความสะดวกให้วันรวมญาติของคุณพิเศษยิ่งขึ้น ด้วยบริการให้เช่าโต๊ะจีนครบวงจร รวมไปถึงอุปกรณ์จัดเลี้ยงอื่น ๆ เช่น เต็นท์สำหรับจัดงานกลางแจ้ง หรือพัดลมไอน้ำเพื่อสร้างความสะดวกสบายให้แก่ญาติผู้ใหญ่ ให้คุณหมดกังวลเรื่องการจัดเตรียม และใช้เวลาแห่งความสุขกับครอบครัวได้อย่างเต็มที่ ด้วยบริการแบบ ONE STOP SERVICE ที่พร้อมจัดส่งและติดตั้งถึงที่ สะดวก ครบ จบในที่เดียว สามารถดูข้อมูลเพิ่มเติมและชมผลงานได้ที่เว็บไซต์ หรือสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่เบอร์ 092-908-7111 และ LINE Official ที่ https://line.me/R/ti/p/%40dow2419e

 

ข้อมูลอ้างอิง

1. Food for Ancestors and Deities. สืบค้นเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2568 จาก https://archive.feastjournal.co.uk/article/food-for-ancestors-and-dieties/
2. ANCESTOR WORSHIP AND VENERATION . สืบค้นเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2568 จาก https://www.nationsonline.org/oneworld/Chinese_Customs/taoism_ancestor_worship.htm?utm_source=chatgpt.com#google_vignette